Zijde (silk) training in tai ji quan
Leestijd : 9 min
Zijde staat bekend als iets zacht, zelfs fragiel. Wie ooit een zijden draad in handen nam, voelt hoe weinig er nodig lijkt om haar te breken. Een korte ruk, wat ongeduld, en de draad scheurt zonder verzet.
Maar dat beeld is onvolledig. Eens zijde gewoven is, verandert haar aard. Niet omdat ze harder wordt, maar omdat ze verdeeld, geleid en ondersteund wordt. De spanning rust dan niet langer op één punt in de draad, maar wordt gedragen door het geheel. Wat aanvankelijk kwetsbaar was wordt in samenhang opmerkelijk sterk.
Dat principe raakt aan een aspect van tai ji quan. Niet de kracht van afzonderlijke spieren, maar de kracht van een lichaam dat in gehele verbinding beweegt en bewogen wordt.
In tai ji spreken we over zijde haspelen, allicht beter bekend in zijn Engelse term silk reeling, of in het Chinees 纏絲 / 纏絲勁 / 纏絲功 (chán sī, chán sī jìn (kracht) , chán sī gōng (kunde) ). Dat wordt vaak begrepen als: traag bewegen zodat er niets stukgaat. Alsof voorzichtigheid op zich al kwaliteit zou zijn. Je voelt het al, dat is dus niet.
Traag bewegen
Vormen worden traag beoefent. Inn veel scholen wordt er dan ook alleen traag bewogen. Echter traag bewegen is slechts een hulpmiddel. Vertraging maakt voelbaar wat anders verborgen blijft. Overgangen worden duidelijker, spanning wordt herkenbaar, en het lichaam krijgt tijd om te luisteren.
Maar traag bewegen is geen garantie voor verbinding. Ook in traagheid kan fragmentatie ontstaan, juist doordat ze soms een vals gevoel van controle geeft. Armen bewegen los van de romp, schouders nemen over, het bekken blokkeert terwijl de handen doorgaan en de benen worden hard. Alles oogt rustig, maar intern valt de beweging uiteen.
Silk reeling (纏絲 chán sī) vraagt iets anders dan traagheid. Het vraagt continuïteit. Niet continuiteit dat vaak afgevlakt wordt naar vloeiend bewegen. Wel continuiteit die maakt dat elke verandering ergens gedragen wordt, en niet dat beweging start en stopt in een van de ledematen, maar door het lichaam heen stroomt. Buiten oogt nog steeds vloeiend maar langs binnen voelt alles getrokken in spiralen en veren.
Daarom is tai ji geen kunst van langzaam bewegen, maar van bewegen vanuit verbinding. Wanneer die verbinding aanwezig is, kan de beweging traag zijn of sneller worden zonder haar kwaliteit te verliezen. Wanneer ze ontbreekt, helpt geen enkel tempo.
Zijde haspelen concreet trainen
De kunst van silk reeliing verwijst niet naar een vaag beeld of een energetisch effect dat je moet oproepen. Het wijst naar een trainbare lichamelijke kwaliteit.
Concreet betekent dit:
beweging blijft ononderbroken, zonder dode punten
kracht wordt niet lokaal opgewekt, maar doorgegeven
gewrichten openen en sluiten
armen en benen bewegen nooit los van de kern
aandacht blijft in het lichaam, niet in het resultaat
De spiralen die men ziet in silk reeling zijn geen doel op zich. Ze verschijnen wanneer spanning wordt losgelaten zonder structuur te verliezen, wanneer beweging rustig en vloeiend wordt. Dit zijn aspecten die allemaal apart getraind kunnen worden. Echter is er een veel dieper aspect dat op zich niet met beweging te maken heeft, maar die maakt dat de beheerste technieken kunnen samenvloeien tot de kwaliteit van silk .
Song (鬆), Peng (掤) en Yi–Qi–Jin (意–氣–勁)
Om bij dat aspect van diepe verbinding te geraken, gaan we eerst een aantal andere fundamentele principes uit de tai ji quan training aanraken, die allemaal bijdragen tot het vinden van die diepe kwaliteit die men silk noemt. Voor een doorwinterde tai ji-beoefenaar, die al begrijpt dat tai ji quan zoals een spinnenweb is: is elke draad, elke knoop verbonden. Trek je aan een dan zal heel het web wel bewegen. Neem nu dat die draden en knopen aspecten en principes zijn uit de tai ji quan. Ze dienen dus allemaal samen te werken, Ben je te hard met 1 ding bezig dan is er een kans dat je je eigen web stuk trekt. Een waarschuwing maar ook een uitnodiging tegelijk om te zien hoe je traint! In de training dienen we wel de zaken uit elkaar te trekken om ze beter te ervaren, te verstaan, maar dan ook weer los te laten zodat we ze weer kunnen laten samenwerken. (zie blog Loslaten als sleutelproces in de tai ji quan). De 3 grootste zaken die we dienen te begrijpen in het lichaam zijn loslaten, dragende structuur, en vertrouwen dat de intentie het hele proces in een flow stuurt en niet onze wil. Kortom : Song (鬆), Peng (掤) en Yi–Qi–Jin (意–氣–勁)
Song 鬆 is de eerste voorwaarde. Vaak vertaald of begrepen als ontspannen of gewoon loslaten. Toch draait het niet om ontspanning in de zin van slap worden, maar het loslaten van onnodige spanning. Wat vast blijft, blokkeert doorgang en overdracht van energie en kracht. Wat te veel loslaat, verliest samenhang en daardoor ook kracht.
Peng 掤 wordt in de martiale wereld op verschillende manieren gebruikt. Vaak meteen als afweertechniek (ward off). In de context van deze blog is peng (掤) hetgeen ervoor zorgt dat het lichaam niet instort. Het geeft draagkracht en elasticiteit, zodat spanning kan worden opgenomen zonder breuk. Peng of eerder peng jin (掤勁) is wat maakt dat zachtheid niet verdwijnt in leegte, en de leegte die men creëert wel een kracht ontwikkelt in alle zachtheid.
Yi 意 - intentie - leidt de beweging. Niet als een dwingend of hard bevel, maar als richtinggevende aanwezigheid. Wanneer intentie helder blijft, volgt Qi 氣 als het energetische draagveld van de beweging, en Jin 勁 als haar martiale, functionele expressie. Dat wordt lichamelijk voelbaar als een doorlopende spanning door fascia en peesketens, waarbij kracht niet lokaal ontstaat maar zich verdeelt over het hele lichaam. Ze worden niet "gemaakt", maar verschijnen als gevolg. Silk reeling ontstaat wanneer deze volgorde klopt. Niet omdat je ze probeert te combineren, maar omdat ze elkaar logisch ondersteunen.
Waar de draad breekt
Silk is eerlijk. Het laat weinig ruimte voor compensatie. De hele tai ji quan-training draait er ook om die openheid en eerlijkheid te ontwikkelen.
De draad breekt vaak op voorspelbare plaatsen:
schouders en midden nemen het werk over
Armen en handen beginnen te sturen
het bewustzijn raakt losgekoppeld
Maar die breuken zijn niet alleen fysiek.
Ze verschijnen ook wanneer er emotionele en mentale onrust opduikt zoals ongeduld, of te hard resultaatgericht is ( men wil slagen), wanneer het beeld belangrijker wordt dan het gevoel. Op dat moment verschuift de aandacht van het waarnemen naar het ingrijpen: het oppervlaktebewustzijn grijpt in, en de beweging wordt opnieuw lokaal gecontroleerd.
In die zin is tai ji quan-training sterk confronterend. Het vraagt dat je blijft waar het ongemakkelijk wordt. Dat je niet corrigeert om het beter te laten lijken, maar luistert naar waar de verbinding verdwijnt. Zolang we niet wegraken uit dat oppervlakte bewustzijn zal men de breuk als fout zien , terwijl ze net informatie kan zijn.
Silk is geen aparte oefening
Hoewel silk reeling vaak geoefend wordt in specifieke drills, is het geen techniek die beperkt blijft tot één vorm. Het verwijst niet naar wat je doet, maar naar hoe het lichaam zichzelf draagt tijdens elke beweging. En zoals in de vorige paragrafen aangehaald is dat niet evident om te vinden.
Wanneer song werkelijk aanwezig is, ontspant het lichaam niet zomaar, maar zakt het in zijn natuurlijke dragende structuur. Spieren laten hun overmatige tonus los, waardoor het bindweefsel — fascia, peesstructuren en gewrichten — hun rol opnieuw kunnen opnemen. Het lichaam wordt niet slap, maar gedragen van binnenuit. Als je naar het TaiJi-diagram kijkt (in het westen noemen we dat de YinYang teken) , dan kan men dit ook interpreteren als het witte punt (Yang bron) in het zwarte veld (Yin-omgeving).
In dat veld van zachtheid verschijnt vanzelf een elastische kracht die we zoeken. Yang ontstaat binnen yin: niet als lokale spieractie, maar als spanning die zich verdeelt over het hele lichaam. Beweging kan dan doorstromen via voeten, benen, romp en armen, zonder onderbreking of schok. In al wat we doen proberen die kwaliteit van silk te behouden.
in de vorm
in stappen
in staan
in partnerwerk
in overgangen
Je herkent het niet aan grote bewegingen, maar aan hoe het lichaam verandert zonder te forceren. Wanneer deze interne samenhang aanwezig is, voelt bewegen eenvoudig en coherent. Wanneer ze ontbreekt, wordt alles zwaar, of net leeg.
Oefenen zonder te zoeken
Silk laat zich niet afdwingen. Wie haar probeert te grijpen, breekt haar.
De uitnodiging is daarom eenvoudig, maar niet makkelijk:
vertraag wanneer nodig
versnel wanneer het kan
luister waar de draad breekt
corrigeer niet te snel, laat het lichaam zich uitspelen.
blijf bewust aanwezig
Zo wordt training geen zoektocht naar een effect, maar een proces van verfijning en groeien in het lichaamsbewustzijn. Niet om iets toe te voegen, maar om te leren wat losgelaten kan worden zonder de verbinding te verliezen.
Zoals zijde sterk wordt doordat ze geweven is, zo groeit kracht in tai ji quan wanneer alles met elkaar verbonden blijft. Zodat ooit op een dag een vlieg die op je landt je hele systeem in beweging zet — en omgekeerd een vlieg die wil wegvliegen zich niet kan afduwen.
Zoeken zonder te forceren, maar zoeken door meer te ervaren.... Dat is het pad.
